Lumbago

Acute lumbago is het voorbeeld van een soort ernstige mechanische pijn.

a.  De symptomen

Lendenpijn komt plots, onverwacht op, is gelokaliseerd en hevig. Ze verlamt de persoon in de houding waarin hij zich bevindt. Ze veroorzaakt onmiddellijk een verdedigingsreactie van de spieren van de wervelkolom die samentrekken om elke andere beweging te verhinderen.

De persoon zal zeer veel moeite hebben om opnieuw recht te staan, voor zover het hem lukt, zelfs met de hulp van iemand. Zijn enige wens is zo snel mogelijk een comfortabele zetel te bereiken of nog beter, een bed, om zich in een houding te leggen die hem verzacht en om geen millimeter meer te moeten bewegen. Om dit te bereiken, zal hij uiterst voorzichtig kleine stappen zetten.

Als een zenuw samengedrukt wordt, zal een bijkomende pijn naar de bil uitstralen en vervolgens naar de dij, het been en de voet als het om een heupzenuw gaat. Als de dijzenuw geblokkeerd is, zal de pijn uitstralen naar de voorkant van de dij en ook het zenuwtraject volgen. Deze zenuwpijnen zullen toenemen bij inspanningen als hoesten, niezen of ontlasting, maar verlicht worden door onbeweeglijk te blijven liggen.

Natuurlijk is het niet altijd zo een rampzalige situatie als in dit voorbeeld van ernstige lumbago. Er bestaan mildere versies van rugpijn, maar in elk geval blijft de pijn aanhouden en is de persoon verplicht om zijn activiteiten te stoppen om te gaan liggen.

b. De oorzaken van de pijn

Lumbago kan ontstaan ten gevolge van een ongebruikelijke inspanning om een zwaar gewicht op te tillen waarbij de romp wordt gedraaid, maar hij kan ook ontstaan bij een verkeerde beweging om ons evenwicht te herstellen als we bijvoorbeeld over een natte vloer uitglijden of als we een traptrede missen. In andere gevallen kan de pijn door een gebruikelijke en volledig onschuldige beweging worden uitgelokt, bijvoorbeeld uit onze wagen stappen. 

Er zullen twee vicieuze cirkels ontstaan van een verergering van de pijn bij de minste beweging. Enerzijds zal de pijn na een beweging de samentrekking van de lendenspier versterken met als resultaat een bijkomende samendrukking van de beschadigde structuren waardoor de pijn zal toenemen die de spiersamentrekking versterkt etc. Anderzijds stellen de beschadigde weefsels ontstekingsstoffen vrij die de pijn zullen verhogen. Rust in een comfortabele houding kan niet worden vermeden.

c. De psychologische impact

Het is moeilijk om zich in te beelden welk gevoel van onmacht en van ontreddering het slachtoffer van een ernstige lumbago heeft, vooral als het de eerste keer is. Een hele reeks gedachten gaan door zijn hoofd, onder andere de gedachte dat hij aan zijn bed zal gekluisterd blijven of dat hij in een rolstoel zal belanden, dat hij voor de rest van zijn leven op zijn bewegingen zal moeten letten. Dit is niet waar. Het is niet omdat de patiënt het slachtoffer is geweest van een lumbago dat hij later geen kast meer kan verhuizen. 

Maar de psychologische factoren spelen een rol vanaf het acute stadium van de ziekte. De spanning, de stress en de angst versterken de spiersamentrekkingen. Ze versterken de pijn. Ze creëren een bijkomende vicieuze cirkel: pijn → slapeloosheid → spanning → verergering van de pijn → slapeloosheid enz.

d. Evolutie van lumbago

De helft van de gevallen van acute mechanische lumbago geneest na enkele dagen. Bij 80 tot 90 % van de patiënten verdwijnt de rugpijn na 6 tot 12 weken.

Maar na een acute lumbago is er één kans op drie dat de pijn terugkomt in de loop van de volgende jaren. Het recidief is echter geen uiting van de verergering van het letsel, het is gewoon het teken van een verworven kwetsbaarheid. 

We spreken van chronische lendenpijn als een draaglijke maar invaliderende, bijna dagelijkse pijn meer dan 3 maanden duurt zonder te verbeteren.  Dit is het geval bij ongeveer 10 % van de patiënten die dan langdurig en soms definitief met ziekteverlof zijn. De exacte oorzaken van chronische lendenpijn zijn soms moeilijk te bepalen. De laesies die door onderzoeken zichtbaar worden komen niet overeen met de intensiteit van de pijn.

Harmonet C, Prévenir et guérir le mal de dos, 2007, Ed. Odile Jacob

Mieux vivre avec le mal de dos, 2008