Temperatuursregeling

Temperatuursregeling van het lichaam

Om een temperatuur van 37 °C te garanderen, produceert ons lichaam warmte. In feite wordt de warmte die door enzymreacties wordt geproduceerd om nieuwe molecules te maken of om de te verwijderen molecules te splitsen, gerecupereerd door het bloed dat ze in alle weefsels afgeeft. Deze weefselmetabolismereacties vinden in elke cel plaats, maar de twee grootste warmteproducerende organen zijn de lever en de spieren. Een andere bron van warmte komt van de warmte die uit de omgeving wordt geabsorbeerd. 

Ons lichaam verliest constant warmte hoofdzakelijk via drie mechanismen:

• de onvoelbare verdamping van zweet (in technische termen, de perspiratie) die in onze streken tot 12 ml/kg bedraagt of meer dan 700 ml water per dag voor volwassenen,
• de straling van de warmte die door de bloedvaten van de huid wordt vervoerd en die werkt als een radiator,
• de lucht die we uitademen die door de warmte van ons lichaam werd opgewarmd in de longen.

Een thermostaat in de hersenen

Om zijn temperatuur constant te houden, moet ons lichaam de warmteproductie en het warmteverlies constant kunnen controleren. 

Deze controle gebeurt in het gebied van de hersenen dat we de hypothalamus noemen. De hypothalamus krijgt veel informatie over de inwendige warmte van ons lichaam: hij controleert permanent de warmte van het bloed en van de buik. 

Ons lichaam moet zich ook aanpassen aan de warmteschommelingen van de omgeving. Daarom krijgt het ook informatie over de buitentemperatuur en de warmte van ons lichaam ter hoogte van deze buitenranden via de huid. 

Naargelang deze informatie werkt de hypothalamus als een thermostaat.

Stijging van de lichaamstemperatuur

Als de warmte van ons lichaam te laag is, beschikt het over drie mechanismen om de situatie te corrigeren.

• Het zal ons een gevoel van koude geven en ons daarop doen reageren: een trui aantrekken, de verwarming hoger zetten, uit de schaduw in de zon gaan zitten enz. 
• Het zal ook het warmteverlies verminderen door de transpiratie te verminderen en door de bloedvaten van de huid te sluiten die dan wit of bleker wordt omdat haar kleur gedeeltelijk te wijten is aan het bloed dat erdoor stroomt. 
• Ten slotte zal het de warmteproductie verhogen door het metabolisme te verhogen, maar vooral door een beroep te doen op de warmte die door de geactiveerde spieren wordt vrijgesteld: we zullen bibberen of beginnen stappen of lopen om ons op te warmen.

Daling van de lichaamstemperatuur

Als onze temperatuur te hoog is, kunnen vier mechanismen helpen:

• het gevoel van warmte zal ons ertoe aanzetten om kledingsstukken uit te trekken om de warmte in ons lichaam beter naar buiten te laten gaan,
• we zullen beginnen zweten, ditmaal zichtbaar, met druppels zweet op onze huid en onze kleren of lakens nat maken.
• de bloedvaten van onze huid zullen maximaal openen en onze huid zal feller rood worden.
• we zullen rusten om geen spierwarmte te produceren.

Dalal S et al, J Support Oncol 2006, 4: 9-16